Çarşamba'da tarihi sempozyum

2018-09-17

Çarşamba Belediyesi tarafından düzenlenen sempozyuma, Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden ve ülkemizin farklı şehirlerinden alanlarında uzman tarihçiler ve çok sayıda davetli katıldı.

Çarşamba Doğal Yaşam Parkı'ndaki Çarşamba Konağında  gerçekleştirilen sempozyumda 29 Mayıs Üniversitesi'nden Prof. Dr. Feridun M. Emece ‘Vadi yerleşmelerinin olumuşu’, Hacettepe Üniversitesi'nden Mehmet Öz, 'Osmanlı Döneminde Çarşamba', OMÜ'den Prof. Dr. Nedim İpek, 'Çarşamba Kasabasının Kuruluşu ve Gelişimi', OMÜ'den Prof. Dr. M. Sami Bayraktar,  Çarşamba'nın Mimari Dokusu' Prof. Dr. İbrahim Tellioğlu, ‘Çarşamba tarihinin bazı meseleleri’, Prof. Dr. Cevdet Yılmaz ‘Çarşamba Ovasının yerleşime açılması’, Samsun Müze Müdürlüğü'nden Emine Yılmaz 'Çarşamba'nın Mimari Dokusu', Samsun Kültür ve Turizm Müdürlüğünden Kadir Tekin Ertekin, ‘1830 nüfus sayımına göre Çarşamba’nın nüfusu’ konulularında katılımcılara bilgi aktardı.

- "Tarihi değerlerimizi ortaya çıkardık"

Sempozyumun açılış konuşmasını yapan Çarşamba Belediye Başkanı Hüseyin Dündar, sempozyumun düzenlenmesinde emeği geçen akademisyenlere, sivil toplum kuruluşlarına ve bürokratlara teşekkür etti.
Başkan Dündar, 1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu’nun kapılarının Türklere açıldığına işaret ederek, şunları kaydetti:
 “Çarşamba önemli merkezlerden biri oldu. Çarşamba, Taceddinoğulları Beyliği'ne ev sahipliği yaptı. Taceddinoğulları kalesini ortaya çıkardık. Restorasyonu başladı. Samsun turizmine kazandıracağız. Çarşamba şüheda memleketidir. Taceddinoğulları Beyliği'nin merkezi bu toprakladır. Son bey Hasan Gazi'nin yaptırdığı camiyi restore ediyoruz. Göğceli Cami'nin restorasyonu tamamlandı. Çarşamba'dan Ordu'ya kadar olan kıyıdaki düzenlemelerle tarihi değerleri ortaya çıkardık. Doğa ve tarih turizmini canlandırdık. Yeşilırmak doğal tabiat merkezi ile bu çalışmalarımıza güç kattık. Sempozyumda ortaya çıkacak belge niteliğindeki sunumlar bizim için çok önemli." dedi.

-"Çarşamba önemli bir merkez"

AK Parti Samsun Milletvekili Fuat Köktaş ise, "Bugün tarihiyle, kültür ve doğasıyla önemli bir yere sahip olan Çarşamba'mızın geçmişten günümüze uzanan tarihi serüvenini dinlemek, bilgi sahibi olmak için buradayız. 'Tarih; Muazzam Bir Erken Uyarı Sistemidir' sözünden yola çıkarak bizler eğer tarihimizi iyi öğrenirsek, hatalara düşmeyiz." diye konuştu.

- Ordu Köyü Camisi ve Çarşamba Camisi Osmanlı tarihi kaynaklarında yer alıyor 

Sempozyumda Hacettepe Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Öz, 'Osmanlı Döneminde Çarşamba' konulu sunumunda özetle şöyle konuştu; "Tekkeköy, Ayvacık, Terme ve Salıpazarı İlçeleri, 'Arım ve Terme' olarak karşımıza çıkar. Bu bölgeye öteden beri Canikli göl denir. Selçuklu kaynaklarında var. Osmanlı devleti geçmeden önce Taceddinoğulları Beyliği'nin himayesi altındaydı Çarşamba. Çarşamba'da yönetimsel olarak bölük kavramı kullanılmıştır, bu kavram Bafra'da yoktur. Bu bölüklerin başında divan başılar var. Bu bölge 1522’lerde Kaza-ı Arım olarak geçiyordu. Buralarda var olan Ökse kazası şu andaki Kutlukent'tir. Bölgenin nüfusu bu zamanlarda kalabalık olarak görmekteyiz. Bin 455 tarihinde burada 5 bin 600 kişi yaşıyordu. 1576 tarihinde Arım kazasında 148 köy var toplam 4 bin 727 hane var. 17 yüzyılda ise nüfus düşüşü olduğuna dair söylentiler olsa da bence tartışılmalı. Arım mevkisinde yaşayan insanların birçok geçim kaynağı olmakta. Koyun, keçi yetiştiriciliği, mısır, fasulye ve kabak temel geçim kaynaklarını oluşturmaktaydı. Terme ve Çarşamba sahile kıyısı olduğu için iskelesi ve pazarı da gelişmişti o dönemler. Osmanlı tarih defterlerinde köylere kabile denir. İki cami Osmanlı kaynaklarında yer alır bunlar, Ordu Köyü Cami ve Çarşamba Cami."

-"İnsanlar düz verimli arazileri seviyordu"

29 Mayıs Üniversitesi’nden Prof. Dr. Feridun M. Emecen ise, "Orta Karadeniz kesiminde kıyıya paralel uzanan dağlar özellikle Kızılırmak ve Yeşilırmak denize doğru ovaların oluşmasıyla yerleşim yerleri diğer bölgelere göre farklılık gösteriyor. Karadeniz bölgesinde maalesef denizlerimiz doldurarak kendimize yer açmaya çalışıyoruz. Kıyılarda küçük yerleşmeler var bu iskan belli. Kıyılarda iskeleler var ve insanlar balıkçılık faaliyetleri yapıyor. Tekkeköy, Samsun'un en eski yerleşim yeri az yukarıda Ayvacık buralarda arkeolojik kalıntılar var. Demek ki; insanlar düz olan ve verimli arazileri seviyordu" diye konuştu.
-Beylik merkezi Orduköyü gezildi

Sempozyum sonrası Belediye Başkanı Hüseyin Dündar'ın ev sahipliğinde AK Parti Samsun Milletvekili Fuat Köktaş ve akademisyenler, yaklaşık 3 saat boyunca ilçedeki tarihi yerleri gezerek, incelemelerde bulundu. Heyet, Osmanlı İmparatorluğu'na geçmeden önceki dönemde var olduğu bilinen ve yeni ortaya çıkarılan Taceddinoğulları Kalesi, Taceddinoğulları Beyliği son beyi Hasan Gazi Türbesi, Tarihi Ordu Camii ve Çivisiz Cami'yi gezdi.